Skip to content

Oorlog is niet kieskeurig

mei 3, 2018

4 mei 2018 – Toeval of niet: de afgelopen dagen bezocht ik de Duitse stad Münster, op zo’n tweeënhalf uur rijden van Utrecht. In het museum van de stad heb ik lang stilgestaan bij de afdeling Tweede Wereldoorlog. En vanmiddag, 4 mei, leg ik bij oorlogsgraf nummer 25 op de Leusderhei een bloemetje voor een oom die ik nooit heb gekend. Albert Cornelis Nout (34) kreeg op die plek of daar in de buurt op 5 februari 1943 de kogel op last van de nazibezetter. In de dood volgde hij zijn jongere broer Jan die ook in het verzet zat en die in mei 1942 in Sachsenhausen ter dood werd gebracht.  Op de avond vóór zijn executie schrijft hij een afscheidsbrief aan zijn Indische moeder en aan zijn broers en zussen. Uit die brief blijkt dat hij gehoord heeft dat broer Albert ook is gepakt. ‘Jongen, dat had ik niet gedacht.’

Zijn woorden getuigen van een ongelooflijke moed om ‘de soldatendood’ onder ogen te zien.  Maar tegelijk laat deze brief  het wrede gezicht van de oorlog zien.

In Münster was dat gezicht niet anders. De geallieerde bombardementen vaagden in 100 luchtaanvallen 92 procent van de stad weg. 1300 bewoners kwamen om. Een wand met honderden rouwadvertenties uit de kranten van die dagen laat  zien hoe ook daar gaten in families geslagen werden. Ik citeer er een:

‘Hij vond de heldendood: Paul Winkelhaus (34), korporaal van het Infanterie Regiment – Stalingrad, 12 december 1942’.

Een poster die na de val van Berlijn werd gedrukt schreeuwt ‘Cijfers klagen aan: 20.000 Joden uit onze stad weggevoerd, 12.000 burgers in concentratiekamp omgekomen, 1.000 gehandicapten omgebracht’,‘Hitler was ons ongeluk’ en bij wijze van vermaning ‘Houd dit altijd in gedachten’.

Ik dwaal verder op de expositie. Ik sta oog in oog met een nagebouwde schuilkelder. Een sleets knuffelbeertje ligt achteloos op een verveloos bankje. Maar het epicentrum trekt alle aandacht: een opstelling van een gaswiegje en een gasjasje. Voor kinderen was het gasmasker te groot, daarom werden speciale bedjes en jasjes gemaakt, waarin het kindje volledig ingepakt zat. Op zo’n jasje of bedje zat een ventiel waarop een blaasbalg met luchtfilter werd aangesloten. Al trappend op die blaasbalg diende de vader of de moeder het kindje zuivere lucht toe. Zo ongeveer maakt de gebruiksaanwijzing me de werking duidelijk. Het boekje waarschuwt nog, dat het gasbedje en -jasje beschermen tegen alle chemische aanvallen, maar niet tegen koolgas.

Twee geschiedenissen van buren die door de eeuwen heen aardig goed met elkaar overweg konden. Gewone mensen willen allemaal een goed leven. Maar sluipt het wij-zijdenken toe, dan balt de vuist zich al in de zak. Oorlog is niet kieskeurig, al denken tirannen van wel.

Mijn verhaal over de afscheidsbrief:

https://werendgriffioen.wordpress.com/2010/05/04/brief-uit-concentratiekamp-sachsenhausen-2/

Advertenties

From → Uncategorized

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: